Fusietoets

Overheid toetst fusies in het onderwijs

Op 1 oktober 2011 traden de Wet fusietoets in het onderwijs (Stb. 95) en de bijbehorende ministeriële regeling in werking. Hiermee hebben de ministers van OCW en EL&I een instrument gekregen om voornemens tot fusies te toetsen. Het gaat om goedkeuring door de bewindslieden van  institutionele en bestuurlijke fusies sinds 1 oktober 2011.
Gedetailleerde informatie over de Wet fusietoets en de werkwijze van de adviescommissie vindt u op de website van CFTO.

Wet fusietoets

De Wet fusietoets geldt voor alle fusies in het basisonderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, en hoger onderwijs. Het gaat nadrukkelijk niet om een fusiestop of een fusieverbod, maar om een voorafgaande ministeriële toestemming bij voorgenomen institutionele en bestuurlijke fusies. Onder bepaalde omstandigheden zal een fusie immers noodzakelijk blijven.
De nieuwe wet voorziet op hoofdlijnen in een zorgvuldig proces en draagvlak binnen de onderwijsinstelling en een beoordeling door een onafhankelijke adviescommissie. De eerste verantwoordelijkheid ligt altijd bij de besturen en via de medezeggenschapsorganen bij ouders, leerlingen en docenten. Het besluit van de minister vormt het sluitstuk.
De geschiedenis van de wet Fusietoets wordt beschreven op de website van CFTO.

Toetsingscriteria

Bij de toetsing van alle fusies staan twee elementen centraal: legitimatie en keuzevrijheid.
Legitimatie houdt in dat bestuur en management draagvlak moeten hebben onder de bij de onderwijsinstelling betrokkenen en belanghebbenden ten aanzien van de besluiten die ze nemen. Ook wordt de zorgvuldigheid getoetst waarmee het fusieproces wordt doorlopen. Uit de fusie-effectrapportage (fer) moet duidelijk blijken wat de motieven, doelen en effecten van de voorgenomen fusie zijn en of belanghebbenden met de fusie instemmen.
Keuzevrijheid houdt in dat leerlingen en hun ouders, deelnemers en studenten kunnen kiezen voor het onderwijs dat het beste past bij hun levensovertuiging, hun opvattingen over onderwijs en hun capaciteiten en ambities. Daarvoor is een pluriform onderwijsaanbod nodig, met een variatie in identiteit, pedagogisch-didactisch concept, opleidingsaanbod, schoolgrootte en cultuur.

De minister kan goedkeuring aan een fusie onthouden als de daadwerkelijke variatie van het onderwijsaanbod binnen het ‘voedingsgebied’ op significante wijze wordt belemmerd. De criteria voor de significante belemmeringen staan per sector in de regeling uitgewerkt. Maar ook als sprake is van een significante belemmering waarvoor een aannemelijke rechtvaardigingsgrond aanwezig is kan de minister een fusie goedkeuren.
De toetsingscriteria per sector kunt u nalezen op de website van CFTO, www.cfto.nl

Gevolgen per sector

Enkele specifieke gevolgen per sector van de fusietoets, lees meer.  

Procedure

Aanvragen worden ingediend op het postadres van DUO in Zoetermeer. De aanvraag is volledig als bij het ingevulde aanvraagformulier, een fusie-effectrapportage, een verklaring van de medezeggenschapsraad/uitspraak geschillencommissie of Ondernemingskamer en in het funderend onderwijs een advies van het college van B&W over de fusie zijn bijgevoegd. De minister neemt alleen een volledige aanvraagin behandeling. Die laat zich hierover adviseren door de Adviescommissie fusietoets in het onderwijs en neemt een besluit binnen een termijn van 13 weken. Deze termijn kan met nog eens 13 weken verlengd worden. Als bij een fusie het goedkeuringsbesluit van de minister ten onrechte ontbreekt, kan dit gevolgen voor de bekostiging met zich meebrengen.

Hier kunt u de Aanvraag fusietoets, de Fusie-effectrapportage per sector en een toelichting op de regeling en de beleidsregels downloaden.

Fusie-effectrapportage

Is een fusie-effectrapportage verplicht als de fusieaanvraag niet naar de minister wordt gezonden en de fusie niet hoeft te worden getoetst? DUO krijgt regelmatig vragen over dit onderwerp. De effectrapportage geldt voor alle fusies. Ga naar het uitgebreide antwoord, of kijk op www.cfto.nl.